De ontwikkelingen in het noodlijdende Cyprus

Inleiding

In navolging van Griekenland, Ierland, Portugal heeft Cyprus als vijfde land steun nodig. Cyprus lijdt onder de crisis en kan haar verplichtingen niet meer nakomen de aankomende maanden. Cyprus, het kleinste land van de vijf, heeft het minste geld nodig maar ook hier gaat het nog om een 15,8 miljard Euro. Hiervan komt 10 miljard Euro uit het Europese noodfonds (ESM). De overige 5,8 miljard Euro moet Cyprus zelf proberen op te brengen. Wat houden de voorwaarden in om het geld uit Europa te ontvangen en wat zijn de alternatieve om zelf aan geld te komen. 

In het kort iets over Cyprus

Geografisch

In het land wonen ongeveer 1,2 miljoen dat verdeeld is in een Grieks en Turks deel. Beide talen worden dan ook gesproken op het eiland in de Middellandse Zee. Cyprus heeft zelf maar twee bronnen van inkomsten het toerisme is de vakanties is daar een van. Verder heeft het eiland een goed klimaat om groente en fruit te verbouwen en exporteren. Geografisch gezien wordt Cyprus tot Azië gerekend maar door conflicten in het continent heeft het besloten om in 2004 tot Europa te willen horen. 

Europese Unie

President Nicos Anastasiades staat 9 jaar na de toetreding tot de Europese Unie tot lastige keuzes. Het noodlijdende land moet de strenge regels gaan volgen om geld te ontvangen uit het ESM. Doet hij dit niet dan kan hij de lonen van ambtenaren, leningen, rentelasten en overige kosten niet meer betalen. Hierdoor zal het land binnen een paar maanden failliet gaan. Op 1 januari 2008 werd besloten om de Cypriotische pond vaarwel te zeggen en over te gaan op de Euro als 14de land. 

Bankensector

Veel Griekse banken en bedrijven hebben geld staan op rekening in Cyprus. De Russen hebben dit ook ontdekt dat je op deze manier bijvoorbeeld zwart geld kan stallen. Het blijft buiten het zicht van de Belastingdienst in het land waar je woont. Als Cyprus failliet gaat dan gaat er ook een hoop Grieks geld verloren wat staat op rekening op het eiland. Griekse bedrijven zullen hierdoor in moeilijkheden komen en wellicht ook failliet gaan. De mensen uit Griekenland die een rekening hebben op het eiland verliezen hun spaargeld en kunnen dit niet besteden in eigen land. Cyprus kan hierdoor Griekenland met zich meetrekken. Dan bestaat het risico dat naast Cyprus ook Griekenland de Euro zal moeten verlaten. Om die reden is het van groot belang voor Griekenland en Europa dat Cyprus steun ontvangt. 

De voorwaarden en het steunprogramma

Cyprus moet aan de voorwaarde voldoen om in aanmerking te komen voor steun uit het ESM (noodsteun vanuit het Europese Fonds waar de Eurolanden geld in hebben gestoken) in aanmerking te komen.

Daarvoor moet het eiland (net als alle andere landen die noodsteun aanvragen) aan verschillende voorwaarden voldoen. 

  • Financiële sector aanpakken
  • Begroting op orde brengen

Financiële sector aanpakken

1) Te grote financiële sector

De financiële sector is op het eiland Cyprus veel te groot in verhouding met het Bruto Nationaal Product (BNP). Veel mensen van buitenaf hebben geld staan op een bank- of spaarrekening in Cyprus.

Het schijnt dat veel Russen geld op banken in Cyprus hadden gezet om de belasting in eigen land te omzeilen. Het geld wordt verdiend in Rusland of daar buiten met drugshandel, zwart werken en andere zaken die buiten het gewone circuit omgaan.

Volgens het weekblad de Prive hebben ook Rafael en Sylvie een deel van hun spaargeld daar gestald samen met hun eigen bedrijfjes. Dit komt door het gunstige belastingtarief voor ondernemers en dat er over spaargeld geen heffing hoeft worden te betaald.

2) Gevaar van een grote financiele sector

Als het goed gaat stroomt er veel geld binnen (spaargeld van buitenlandse spaarders of door het exporteren van goederen naar het buitenland) waar iets mee gedaan kan worden. Je kan het zien als inkomsten voor een land. Het probleem zit hem in het feit dat Cyprus te veel geld vanuit het buitenland binnenkrijgt door middel van spaarrekeningen die geopend worden op het eiland. 

Als het verkeerd uitpakt zoals nu het geval is op het eiland met een noodlijdende bank, heeft het land zelf te weinig middelen om het tij te keren. Als de paniek is toegeslagen dan halen steeds meer mensen het geld van hun rekening en gaat de bank failliet. Het land moet dan een bank overeind worden met eigen geld, wat er vaak niet is.

3) Oplossing voor dit probleem

De oplossing om de sector kleiner te maken is om geen nieuw buitenlandsgeld naar binnen te halen. Dit kan door het sparen (stallen van geld) op het eiland onaantrekkelijk te maken voor buitenlandse spaarders. 

Ook kan het door banken een beperking op te leggen dat ze geen nieuwe klanten van buiten Cyprus mogen aannemen of spaarders geen geld meer mogen bijstorten op hun rekening. 

Naast het kleiner maken van de financiële sector, kan er ook gekeken worden naar het versterken van andere sectoren. Het richten op andere export producten is voor Cyprus nu meer dan ooit noodzakelijk. Cyprus leeft naast de financiële sector van export (groente en fruit) en van het toerisme. Vooral het toerisme is de laatste weken sterk af genomen de mensen zien het niet zitten om naar het eiland op vakantie te gaan. De mensen weten niet precies wat er gaat gebeuren en vinden het niet fijn om er nu naar toe. Het voordeel is dat het eiland nu goedkoper is geworden een nadeel is dat de toeristen bestolen kunnen worden of dat er demostraties gaan plaatstvinden tegen de aangekondigde bezuiningen. Dit weegt zwaarder dan dat het financieel aantrekkelijker is geworden voor toeristen om op vakantie te gaan. 

Begroting op orde brengen

Cyprus moet de begroting op orde brengen, dit betekent dat er moet worden bezuinigd en dat het land meer inkomsten moet gaan vergaren. Je kunt denken aan toeslagen verlagen en belastingen verhogen. De bewoners van het eiland worden hier de dupe van net als in Griekenland, waar het land ook flink moest bezuinigen en tegen de protesten en stakingen moest opboksen.

Het steunprogramma

Als er gewerkt wordt aan een plan om de voorwaarde op orde te krijgen kan er begonnen worden met het steunprogramma. 

Om de 10 miljard te ontvangen vanuit het noodfonds moet het land zelf ook in de buidel tasten. Het eiland moet zelf 5,8 miljard bij elkaar zien te krijgen om de 10 miljard te ontvangen vanuit Europa. 

Spaarders geld kwijt

De volgende maatregelen zijn in Brussel op 20 maart 2013 bekendgemaakt:

Spaarders moeten meebetalen aan die 5,8 miljard Euro. Ook al maakt de regering er een potje van, er wordt nu er vanuit Brussel verwacht dat Cyprus geld van spaarders gaat innen door middel van een eenmalige stabiliteitsheffing. Rekeninghouders van Laiki Bank (de op twee na grootste bank van het eiland) zijn al hun spaargeld boven de 100.000 Euro kwijt.

De bank wordt nu opgesplitst in een good en een bad bank. De spaarders die minder of tot 100.000 Euro komen in de good bank terecht. De risicovolle (verliesgevende) activiteiten van deze bank komen samen met de spaarders die meer dan 100.000 Euro aan spaargeld hebben staan op hun rekening in de bad bank. Deze bad bank wordt failliet verklaard en de grote spaarders zijn hun spaargeld boven de 100.000 kwijt aan de staat. Hierdoor worden de rijke Russen het hardst geraakt en de kleine spaarders van het eiland behouden hun geld op deze manier.  

Een aanvulling is dat de grote spaarders (het bedrag dat boven de 100.000 Euro) van Bank of Cyprus (de grootste bank op het eiland) 37,5% van de verloren waarde in aandelen terug ontvangen. Deze zijn bijna niks waard omdat er op dit moment zoveel aandelen worden uitgeven dat een aandeel nog maar heel weinig geld zal vertegenwoordigen. Beleggers die voor die gebeuren al aandelen van deze bank in bezit hadden zijn hier ook niet blij mee. De waarde van hun aandelenpakket daalt meteen omdat er nu zoveel aandelen bijkomen dat ook hun aandelen minder waarde zijn geworden. 

Deel goudvoorraad verkopen

Het land moet de bankensector herstructureren omdat deze veels te groot is voor het land. Dit kost geld wat de staat op dit moment niet heeft. De staat moet zoeken naar een oplossing om aan geld te komen. Een obligatielening uitgeven heeft geen zin want niemand zal deze willen kopen. Een andere manier is om een deel van de goudvoorraad te verkopen.  Voor de uitleg verwijs ik je naar de paragraaf de voorwaarde en het steunprogramma waar dit aan bod komt.

Ieder land heeft een voorraad goud in zijn bezit. Goud wordt gezien als de meest veilige haven voor een belegging. Landen kopen als ze het goed doen goud in en kunnen dit verkopen als dat nodig is of als de goudprijs flink is gestegen. In het steunprogramma staat beschreven dat Cyprus een deel van zijn goudvoorraad moet verkopen om aan geld te komen. Om hoeveel goud het gaat is nog niet besproken en moet nog worden bekeken hoeveel de andere maatregelen opbrengen.

Bronbelasting verhogen

De bronbelasting die mensen betalen 10% op rente moet verhoogd worden met 2,5% tot 12,5%. Bronbelasting is voor mensen die investeren in buitenlandse bedrijven. Dit kan zijn door middel van het kopen van aandelen of obligaties of het verstrekken van een lening. In Nederland betaalt men bijvoorbeeld 15% aan bronbelasting zoals de dividendbelasting. De Cypriotische burger zijn met de verhoging alsnog goedkoper uit dan wij. 

Bankrun

De aangekondigde maatregelen vormde de afgelopen tijd voor een bankrun in Cyprus. Mensen probeerde massaal geld van hun rekeningen te halen. Helaas was dit al niet meer mogelijk door de maatregel vanuit Brussel van de eenmalige heffing. Er zou een eenmalige heffing plaatsvinden, hierdoor waren alle rekeningen geblokkeerd zodat het saldo per rekening kon worden opgemaakt. 

De overheid moet weten hoeveel de mensen op de rekening hadden staan om de heffing te kunnen vaststellen.De bankrekeningen waren bevroren dit wil zeggen dan mensen geen geld konden pinnen, opnemen of overmaken. Ook konden er geen rekeningen betaald worden of automatische incasso's worden afgehandeld. Nu de rekeningen waren bevroren kan de overheid of de banken kijken hoeveel de mensen op hun rekening hadden staan en op deze manier de eenmalige heffing in euro's vaststellen.

Het is voor het eerst dat rekeninghouders (die wonen in Cyprus of daar alleen een rekening hebben) moeten meebetalen aan steun. Vanuit Brussel is nu al meteen gezegd dat dit bij andere Europese landen niet zal gebeuren.

Conclusie

Cyprus heeft een te grote bankensector in vergelijking met het BNP. Dit hoeft niet fout te gaan kijk naar Luxemburg of bijvoorbeeld Zwitserland. Als het fout gaat zijn er geen eigen middelen voor het land om het op te lossen. Door de te grote financiële sector die het eiland heeft, is er steun nodig vanuit Europa om de sector er bovenop te helpen. Het eiland had 15,8 miljard Euro nodig om eigen rekeningen en gemaakte kosten te kunnen betalen. Het land zou 10 miljard Euro uit het ESM ontvangen en zelf 5,8 miljard moeten inbrengen. Om aanspraak te kunnen maken op de steun vanuit het ESM moest voldaan worden aan bepaalde eisen die Brussel het eiland hadden op gelegd.