Wat kan je doen met een nalatenschap

Inleiding

Zodra er iemand uit de familie is overleden hebben andere in de meeste gevallen recht op een deel van de erfenis. In sommige gevallen wordt er gesproken over een erfenis of een nalatenschap. In feite betekenen beide begrippen hetzelfde. Het wil niet altijd zeggen dat als er iemand van de familie is overleden dat jij dan ook recht hebt op een deel van de erfenis. Dit ligt er aan hoever je van de overledene af staat en wat er beschreven is in het testament.

Uitleg van veel voorkomende begrippen

  • Erflater: is diegene die is overleden en de bezittingen in schulden achterlaat.
  • Nalatenschap: de nalatenschap zijn alle bezittingen en schulden bij elkaar opgeteld.
  • Erfgenaam: dit zijn degene die de erflater opvolgen in zijn vermogen (bezittingen en schulden). Is de erflater getrouwd in gemeenschap van goederen dan heeft de overgebleven partner recht op de helft van het overgebleven vermogen (bezittingen en schulden).
  • Legaat: als de erflater voor zijn dood in het testament heeft laten opnemen dat een bepaald goed naar iemand of een bepaald organisatie, vereniging of goed doel gaat. Dat deel wordt dan de legaat genoemd. Andere kunnen hier geen aanspraak op maken.

Welke keuzes heb je als erfgenaam

Iedere erfgenaam krijgt bij de notaris dezelfde vraag waar je drie keuzes hebt. Wil je de nalatenschap aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen? Vaak komt het voor dat beneficiair aanvaarden door de notaris niet wordt genoemd, maar dit recht om dit te kiezen heb je als erfgenaam wel. 

Zuiver aanvaarden

Je kan een nalatenschap alleen volledig of niet (verwerpen) aanvaarden. Je kan niet kiezen voor een gedeelte. Bij een nalatenschap ontvang je niet alleen de baten maar ook de lasten. In de meeste gevallen weet je ongeveer wel wat je (ouders) en broer en zussen voor vermogen hebben (bezittingen en schulden), omdat deze dichterbij je staan. Met familieleden waar je niet veel mee omgaat is dit anders. Je weet niet of er eventuele schulden aanwezig zijn in de nalatenschap. Als je weet dat er belangrijk erfstukken of dat er een positief saldo bevind in de nalatenschap dan kan je de nalatenschap zuiver aanvaarden. Je kan er dan niet meer onderuit je ontvangt de zaken en het vermogen. Dit kan achteraf gezien ook een negatief saldo zijn dan moet jij dit opbrengen.

Beneficiair aanvaarden

Je weet niet goed hoe het gesteld staat met het vermogen van de erflater. Dan kan je kiezen voor beneficiair aanvaarden. De nalatenschap wordt beschreven zodat de erfgenamen kunnen zien wat de nalatenschap inhoudt. De erfgenamen kunnen na de beschrijving beslissen of ze de nalatenschap aanvaarden of niet. Dit doe je niet als blijkt dat de nalatenschap een negatief saldo bevat.

Verwerpen

Het verwerpen van de nalatenschap kan je doen omdat je niets met de erflater te maken wil hebben of omdat je weet dat er een negatief vermogen overblijft. Als je de nalatenschap verwerpt ben je niet meer aansprakelijk voor de eventuele schulden die aanwezig zijn. Als je de nalatenschap wil verwerpen moet je een verklaring ondertekenen bij de griffie van de rechtbank. Dit is omdat je dan later niet als nog aanspraak wil maken op de nalatenschap. Eenmaal afstand gedaan van de nalatenschap dan kan je daar op een later moment niet meer op terugkomen. 

Verdeling van de nalatenschap over de verschillende groepen

Hieronder vind je een tabel met hoe de verdeling van de nalatenschap verdeeld wordt. Welke personen hebben als eerst het recht om een beslissing te nemen over de nalatenschap. Als de erfgenamen uit een bepaalde groep niet meer leven of de nalatenschap niet hebben aanvaard, wordt er gekeken naar de volgende erfgenamen uit een andere groep. 

Groep Omschrijving Uitleg
Groep 1
  • De getrouwde partner en de kinderen.
  • Afstammelinge van de kinderen kunnen de plaats innemen als de vader of moeder is overleden.
  • Partner 50% en een kindsdeel
  • Kinderen ontvangen ieder een kindsdeel
Groep 2
  • De beide (levende) ouders en de broers en zussen.
  • Kinderen van de broes of zussen kunnen de plaats innemen.
  • Beide ouders ieder 1/4 deel.
  • Broers en zussen ieder een gelijk deel van het vermogen wat nog over is.
Groep 3
  • Grootouders
  • Ouders
  • Ooms en tantes (neefjes en nichtjes via plaatsvervulling)
  • Ieder voor een gelijk deel. Er wordt eerst gekeken wie er over is. Leeft er nog een grootouder dan ontvangt deze de hele nalatenschap.
Groep 4
  • Overgrootouders
  • Als er niemand van de voorgaande groepen de nalatenschap wil of ef leeft niemand meer van dan wordt er gekeken over de overgrootouders nog leven.
Groep 5
  • De Staat
  • Als er helemaal geen erfgenamen zijn of deze zijn niet gevonden of hebben de nalatanschap verworpen dan komt een positief saldo toe aan de staat. 

Conclusie

Zodra een erflater een nalatenschap achterlaat waar jij recht op hebt als erfgenaam heb je drie keuzes. Je kan de nalatenschap aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Mocht je de persoon nu niet goed kennen en weet je niet hoe de erflater er financieel voor heeft gestaan. Dan doe je er verstandig aan om de nalatenschap beneficiair te aanvaarden. Je kunt zodra de beschrijving van de nalatenschap bekend is gemaakt alsnog beslissen of je de nalatenschap aanvaart of verwerpt.